edukacja mi─Ödzykulturowa

´╗┐ Ziemia, planeta, na kt├│rej ┼╝yjemy, jest trzeci─ů planet─ů od S┼éo┼äca. Zamieszkana jest przez ogromn─ů ilo┼Ť─ç gatunk├│w, kt├│re - gdyby odseparowa─ç - mog┼éyby zal…

Czytaj wiŕcej

Merkury

Zaczniemy od dobrze znanej nam planety Merkury. Jest to pierwsza planeta od S┼éo┼äca. Porusza si─Ö po swojej orbicie z najwi─Öksz─ů pr─Ödko┼Ťci─ů. Jej obieg wok├│┼é …

Czytaj wiŕcej

Od plutona do urana

Jowisz zosta┼é mini─Öty przez sond─Ö po 13 miesi─ůcach swoje podr├│┼╝y.Jednak zewn─Ötrzne cz─Ö┼Ťci naszego uk┼éadu s┼éonecznego s─ů tak rozlegle, ┼╝e dotarcie na pluton…

Czytaj wiŕcej

Skorupy i szkielety

Pocz─ůtkowo ewolucja ┼╝ycia na ziemi bieg┼éa bardzo powoli. Ponad 3 miliony lat trwa┼éo zanim z prostych kom├│rek wyewoluowa┼éy pierwsze pozbawione szkieletu zwierz─Öta. Nast─Öpnie na pocz─ůtku kambru, w morzach zacz─Ö┼éy pojawia─ç si─Ö zadziwiaj─ůce i r├│┼╝norodne organizmy. Religia i wiara Wiele nowych stworze┼ä mia┼éo twarde skorupki czy szkielet zewn─Ötrzny jako podpor─Ö i ochron─Ö ich delikatnych cia┼é. Zwierz─Öta te to stawonogi. W ska┼éach zbudowanych z ┼éupk├│w znaleziono skamienia┼éo┼Ťci wielu dziwacznych kambryjskich stworze┼ä. Niezwyk┼éo┼Ť─ç tych skamienia┼éo┼Ťci polega na zachowaniu ze wszystkimi szczeg├│┼éami nawet zwierz─ůt bez twardego szkieletu. Na niekt├│rych skamienia┼éo┼Ťciach wida─ç nawet ostatni posi┼éek tkwi─ůcy w ciele zwierz─Öcia. Jednym z najwa┼╝niejszych stworze┼ä z ┼éupk├│w jest ma┼ée, przypominaj─ůce w─Ögorza zwierz─Ö, o nazwie Pikaia. Nale┼╝y ono do grupy strunowc├│w, kt├│re maj─ů sztywny pr─Öt zast─Öpuj─ůcy im kr─Ögos┼éup. Ludzie tak┼╝e s─ů strunowcami, wi─Öc mo┼╝e tu rozpocz─Ö┼éa si─Ö historia gatunku ludzkiego.

Zatłoczone morza

Oko┼éo 510 milion├│w lat temu wymar┼éo wiele z dziwacznych kambryjskich stworze┼ä. Ich miejsce zast─ůpi┼éa niezliczona rzesza nowych zwierz─ůt, zamieszkuj─ůcych ciep┼ée i p┼éytkie morza. Rozgwiazdy nale┼╝─ů do grupy zwanych szkar┼éupniami. Ich bliscy kuzyni liliowce przypominaj─ů rozgwiazdy na s┼éupkach. Religia i wiara Liliowce maj─ů mn├│stwo faluj─ůcych ramion pokrytych lepkimi n├│┼╝kami, kt├│rymi wychwytuj─ů cz─ůstki pokarmu. Koralowce s─ů drobnymi woreczkowatymi stworzeniami ┼╝yj─ůcymi wsp├│lnie w du┼╝ych grupach, czyli koloniach. Maj─ů one twardy, wapienny szkielet podtrzymuj─ůcy ich mi─Ökkie cia┼éa. W miar─Ö up┼éywu czasu szkielety te tworz─ů kopce, zwane rafami. Pierwsze rafy koralowe pojawi┼éy si─Ö w ordowiku. Male┼äkie zwierz─ůtka zwane graptolitami tak┼╝e ┼╝y┼éy w koloniach. By┼éy one zakotwiczone na dnie lub unosi┼éy si─Ö w morskiej toni. Najbardziej przera┼╝aj─ůcymi drapie┼╝nikami w tym okresie by┼éy wieloraki. Najwi─Ökszy z nich, dorasta┼é do d┼éugo┼Ťci 2 metr├│w. Mia┼é ostre szczypce osadzone z przodu otworu g─Öbowego i wios┼éowaty ogon, kt├│ry umo┼╝liwia┼é im bardzo szybkie p┼éywanie.

Pierwsze ryby

Ryby pojawi┼éy si─Ö oko┼éo 510 milion├│w lat temu. By┼éy pierwszymi zwierz─Ötami maj─ůcymi kr─Ögos┼éup podpieraj─ůcy ich cia┼éo. Pierwsze ryby nie mia┼éy szcz─Ök i nie mog┼éy otwiera─ç i zamyka─ç pyska. Trzyma┼éy si─Ö blisko dna morza, gdzie mog┼éy zasysa─ç ma┼ée cz─ůstki pokarmu, kt├│re si─Ö tam gromadzi┼éy. Religia i wiara Pierwsze ryby ze szcz─Ökami pojawi┼éy si─Ö w sylurze. Mog┼éy one u┼╝ywa─ç pysk├│w do chwytania i gryzienia zdobyczy, tote┼╝ mog┼éy je┼Ť─ç bardziej urozmaicony pokarm. Wiele z nich wkr├│tce sta┼éo si─Ö ┼éowcami. W dewonie pojawi┼éy si─Ö pierwsze rekiny. Ich szkielet nie jest zbudowany z ko┼Ťci, lecz z chrz─ůstki. Chrz─ůstka jest l┼╝ejsza od ko┼Ťci, co u┼éatwia rekinom p┼éywanie, zw┼éaszcza, ┼╝e nie mia┼éy one p─Öcherzyk├│w p┼éawnych. Wi─Ökszo┼Ť─ç ┼╝yj─ůcych dzi┼Ť ryb ma szkielety kostne. Prawie wszystkie nale┼╝─ů te┼╝ do grupy zwanej mi─Ö┼Ťniop┼éetwymi. Ich mocne p┼éetwy zbudowane s─ů z ko┼Ťci i mi─Ö┼Ťni, na brzegach otoczonych delikatnymi promieniami. Z tych ryb wyewoluowa┼éy pierwsze kr─Ögowce l─ůdowe.

Ciekawostki

  • 1

    Jowisz zosta┼é mini─Öty przez sond─Ö po 13 miesi─ůcach swoje podr├│┼╝y.Jednak zewn─Ötrzne cz─Ö┼Ťci naszego uk┼éadu s┼éonecznego s─ů tak rozlegle, ┼╝e dotarcie na pluton…

© 2019 tauron-wita.pl - Wszelkie prawa zastrze┐one.