edukacja mi─Ödzykulturowa

´╗┐ Ziemia, planeta, na kt├│rej ┼╝yjemy, jest trzeci─ů planet─ů od S┼éo┼äca. Zamieszkana jest przez ogromn─ů ilo┼Ť─ç gatunk├│w, kt├│re - gdyby odseparowa─ç - mog┼éyby zal…

Czytaj wiŕcej

Ksi─Ö┼╝yce Neptuna

Niekt├│re z ksi─Ö┼╝yc├│w Neptuna mog┼éy pierwotnie ukszta┼étowa─ç si─Ö w innym miejscu uk┼éadu s┼éonecznego.Prawdopodobnie, Neptun pozyska┼é te ksi─Ö┼╝yce z ogromnej il…

Czytaj wiŕcej

Planety karłowate

Nasz uk┼éad s┼éoneczny sk┼éada si─Ö oficjalnie z o┼Ťmiu planet.Dla obiekt├│w, takich jak Pluton, czy Eris stworzono ca┼ékiem now─ů klas─Ö, klas─Ö planet kar┼éowatych.…

Czytaj wiŕcej

Najwi─Öksze dyski

Najwi─Öksze ze znanych dysk├│w to galaktyki spiralne takie jak nasza Droga Mleczna, kt├│rej ┼Ťrednica przekracza 100 rys. lat ┼Ťwietlnych. Powszechno┼Ť─ç wyst─Öpowania dysk├│w we Wszech┼Ťwiecie sprawia, ┼╝e poznanie rz─ůdz─ůcych nimi mechanizm├│w jest bardzo wa┼╝nym zadaniem astrofizyki. Religia i wiara Astronomowie s─ůdz─ů, ┼╝e dyski wiruj─ůce wok├│┼é supermasywnych czarnych dziur mog┼éy mie─ç znacz─ůcy wp┼éyw na powstanie i ewolucj─Ö galaktyk. Uwa┼╝aj─ů te┼╝, ┼╝e badanie dynamiki dysk├│w otaczaj─ůcych m┼éode gwiazdy pomo┼╝e nam odtworzy─ç wczesn─ů histori─Ö Uk┼éadu S┼éonecznego. Nowe idee, wsparte przez skomplikowane symulacje komputerowe, pozwoli┼éy im ostatnio zidentyfikowa─ç mechanizm wzbudzania i podtrzymywania turbulencji, dzi─Öki kt├│rej dyski akrecyjne s─ů bardzo wydajnymi ┼║r├│d┼éami energii. Inne zjawiska zwi─ůzane z dyskami takie jak wyp┼éywy w─ůskich strug cz─ůstek z centralnych cz─Ö┼Ťci tych obiekt├│w nie doczeka┼éy si─Ö jeszcze wyja┼Ťnienia. Miliardy wiruj─ůcych dysk├│w, kt├│re znajdujemy we wszystkich zak─ůtkach Wszech┼Ťwiata, s─ů wi─Öc nadal przedmiotem intensywnych bada┼ä.

Kosmiczna karuzela

ROTACJA DYSKU przeciwstawia si─Ö dzia┼éaj─ůcej na niego grawitacji. Wyobra┼║my sobie, ┼╝e kr─Öcimy si─Ö bardzo szybko na karuzeli. Je┼Ťli nie trzymamy si─Ö mocno jednego z malowanych koni, zostaniemy wyrzuceni wzd┼éu┼╝ linii prostej stycznej do obwodu karuzeli. Napi─Öte mi─Ö┼Ťnie r─ůk dzia┼éaj─ů na nasze cia┼éo z sil─ů, kt├│ra zmusza je do poruszania si─Ö po okr─Ögu i kontynuacji jazdy. Religia i wiara Rotacja karuzeli nie dopuszcza, by┼Ťmy przesuwali si─Ö do ┼Ťrodka: aby przemie┼Ťci─ç si─Ö ku centrum, potrzebny jest ogromny wysi┼éek. W ten sam spos├│b rotacja materii, z kt├│rej zbudowany jest dysk, zapobiega jej opadni─Öciu na centralny obiekt pod wp┼éywem grawitacji. Wiruj─ůcy obiekt ma pewien moment p─Ödu, zdefiniowany jako iloczyn pr─Ödko┼Ťci rotacji i momentu bezw┼éadno┼Ťci (kt├│ry charakteryzuje rozk┼éad masy obiektu i jest tym wi─Ökszy, im wi─Öksza jest odleg┼éo┼Ť─ç poszczeg├│lnych element├│w obiektu od osi obrotu). Moment p─Ödu ma zasadnicze znaczenie dla zrozumienia zachowania obracaj─ůcych si─Ö cia┼é, gdy┼╝ podobnie jak energia nie zmienia si─Ö (jest zachowany), gdy na cia┼éo lub uk┼éad cia┼é nie dzia┼éaj─ů si┼éy zewn─Ötrzne.

Łyżwiarka

Na przyk┼éad wykonuj─ůca piruety ┼éy┼╝wiarka mo┼╝e przy┼Ťpieszy─ç obroty, zbli┼╝aj─ůc r─Öce do cia┼éa. Poniewa┼╝ jej moment p─Ödu musi zosta─ç zachowany, zmniejszenie momentu bezw┼éadno┼Ťci zostaje zr├│wnowa┼╝one zwi─Ökszeniem tempa obrot├│w. Zasada zachowania momentu p─Ödu t┼éumaczy, dlaczego dyski s─ů czym┼Ť a┼╝ tak bardzo powszechnym we Wszech┼Ťwiecie. Religia i wiara Wyobra┼║my sobie kulisty ob┼éok gazu, kt├│ry kurczy si─Ö pod wp┼éywem w┼éasnej grawitacji (kolapsuje). Poniewa┼╝ praktycznie wszystko we Wszech┼Ťwiecie obraca si─Ö z pewn─ů pr─Ödko┼Ťci─ů, r├│wnie┼╝ i ten ob┼éok ma pewien moment p─Ödu. W trakcie kolapsu zmniejsza sw├│j moment bezw┼éadno┼Ťci, dzi─Öki czemuaby spe┼éni─ç zasad─Ö zachowania momentu p─Ödu wiruje coraz szybciej [ramka na s─ůsiedniej stronie]. Materia znajduj─ůca si─Ö w p┼éaszczy┼║nie r├│wnikowej (prostopad┼éej do osi obrotu) przesuwa si─Ö ku ┼Ťrodkowi ob┼éoku coraz wolniej, gdy┼╝ rotacja coraz skuteczniej przeciwstawia si─Ö przyci─ůganiu grawitacyjnemu. Natomiast materia rozmieszczona wzd┼éu┼╝ osi nie jest podtrzymywana przez rotacj─Ö i mo┼╝e bez przeszk├│d opada─ç w kierunku p┼éaszczyzny r├│wnikowej.

Ciekawostki

  • 1

    Nasz uk┼éad s┼éoneczny sk┼éada si─Ö oficjalnie z o┼Ťmiu planet.Dla obiekt├│w, takich jak Pluton, czy Eris stworzono ca┼ékiem now─ů klas─Ö, klas─Ö planet kar┼éowatych.…

© 2019 tauron-wita.pl - Wszelkie prawa zastrze┐one.